Beschrijving

Mijn artikel bestaat uit twee delen. Het eerste deel introduceert een recent herontdekt exemplaar van de tekst Een nieu ghedichte van der schade die daer nu is gheschiet van die vloet des waters anno 1530 den vijfsten dach novembri nu lest leden. etc., dat ons informeert over de overstroming die een groot deel van het zuidwestelijke deel van de Lage Landen van Dordrecht tot Duinkerken trof. Binnen een jaar verschenen, naast de Nederlandse druk, Duitse en Franse verslagen van de overstroming in druk. De conclusie van al deze teksten is dat de zondvloed Gods straf was voor de zonden van de mensen. Het hangt er echter vanaf – afhankelijk van waar de tekst werd gepubliceerd – wie de schuld krijgt, de Lutheranen of de katholieke kerk. Zo werd de ramp onderdeel van religieuze propaganda.

Het tweede deel begint met Kronenbergs hypothese dat Schade van die vloet, net als twee andere actuele gedichten, in Keulen werd gedrukt. Ik breng deze drie teksten in verband met drie andere. Vanwege de overeenkomsten in inhoud, stijl en rijm beargumenteer ik dat ze alle zes door dezelfde onbekende auteur zijn geschreven en dat ze feitelijk behoren tot een speciale groep zonder equivalenten in de Lage Landen, die ik ‘nieuwsgedichten’ zal noemen. Met betrekking tot de auteur stel ik dat de religieuze les erg belangrijk was; het is ook erg duidelijk dat de schrijver het Habsburgse regime steunt.

Vervolgens ga ik in op de vraag waar de teksten werden gedrukt. Het is vrij zeker dat drie teksten in Keulen werden gedrukt. Hoewel Willem Vorsterman uit Antwerpen een serieuze kandidaat is voor het drukken van de andere drie teksten, is het bewijs daarvoor niet toereikend. Aan de andere kant zijn er ook weinig aanwijzingen die voor Keulen als drukplaats spreken. Waarschijnlijk reisde onze schrijver tussen 1527 en 1532 regelmatig heen en weer tussen Antwerpen en Keulen en liet hij zijn teksten volgens zijn richt lijnen drukken waar hij op dat moment was.